Schulden zijn gewoon handelswaar

Je krijgt een brief binnen van een incassobureau. Een internetbedrijf heeft nog geld van je te goed, en het incassobureau stuurt een aanmaning. Je denkt dat je de leverancier geld schuldig bent, maar misschien is ‘t het incassobureau zelf wel, dat de schuldeiser is.
Het komt steeds vaker voor dat bedrijven hun uitstaande rekeningen verkopen, een deel van het geld innen en het risico dat de vordering ooit betaald wordt overdragen aan een incassobureau.

Soms gaat het nog een stap verder, zegt Marcel van Es, directeur bij Intrum Justitia, het grootste incassobureau van Nederland. ‘Wat je ziet is dat mensen buiten de branche denken geld te kunnen verdienen aan handel in schulden. De schuld op een particulier wordt handelswaar, net als een varkensbuik of aardappelen.’

In dat geval wordt de debiteurenportefeuille verkocht aan een financieringsmaatschappij dat het pakket met winst doorverkoopt aan een incassobureau of het in stukjes hakt en bij verschillende incassobureaus onderbrengt. Over dat laatste is Van Es niet te spreken. ‘Wij vinden dat laakbaar.’ De marge voor het incassobureau wordt kleiner en het risico bestaat dat er dan allerlei oneigenlijke kosten bij de debiteur in rekening worden gebracht om er toch nog geld aan te kunnen verdienen, aldus de topman van Intrum Justitia. Hij vindt dat bedrijven die besluiten hun debiteurenadministratie te verkopen of pakketjes oude schulden van de hand doen, in zee moeten gaan met gerenommeerde incassobureaus. Het toch al niet beste imago van de branche komt anders nog verder onder druk te staan, meent Van Es.

Contijn van Marle, jurist bij de Stichting De Ombudsman in Hilversum en specialist op het gebied van incasso, moet een beetje lachen. Van Es preekt hier voor eigen parochie. Intrum Justitia heeft als marktleider veel financiële slagkracht en koopt al vele jaren vorderingen op van grote bedrijven.

Op zich is er weinig tegen het fenomeen, zolang men zich houdt aan gedragscode van de Nederlandse Vereniging van Incasso-ondernemingen (NVI), aldus Van Marle. Toch maakt hij zich wel zorgen. Het door Van Es geschilderde scenario van groeiende druk op de consument door steeds verdergaande handel in schulden noemt hij ‘realistisch’. De kans dat louche bureaus schulden opkopen groeit. Bovendien wordt het risico voor de incassobureaus groter en de marges kleiner.

Dat incassobureaus immorele druk uitoefenen op consumenten komt tot nu toe weinig voor in Nederland. Desondanks is van Marle niet tevreden. De gedragscode die zo’n vier jaar geleden met de NVI is afgesproken voldoet niet langer, zegt hij. Er ontstaan veel problemen over de afwikkeling van betwiste vorderingen, want daar kun je als consument niet over praten met een incassobureau, zegt Van Marle, zeker niet als de vordering is verkocht. ‘Ze zeggen van wel, maar in de praktijk werkt dat niet. Het bedrijf heeft de schuld verkocht en het probleem op het bordje van een ander gelegd. Dat moet helder worden.’ Volgens directeur Robin Bodaan van EDR Credit Services valt het probleem wel mee, omdat je als incassobureau dat soort betwiste vorderingen kunt uitsluiten. ‘Dat moet de opdrachtgever oplossen.’

Van Es vreest dat bedrijven grotere risico’s gaan nemen - iets verkopen aan weinig kredietwaardige consumenten - in de wetenschap dat hun debiteurenschuld toch wordt verkocht. Bodaan wijst erop dat incassobureaus uitgebreid boekenonderzoek doen voor ze een debiteurenbestand kopen, om dat soort problemen te voorkomen.

Van Es bepleit regulering en waarschuwt voor buitenlandse opkopers die geen incasso-organisatie in Nederland hebben. ‘Wij willen niet dat partijen hier komen om als sprinkhanen het veld leeg te eten. Want dat effect zie je in Engeland. Daar maak ik me zorgen over.’