De gerechtsdeurwaarder
De gerechtsdeurwaarder is een openbaar ambtenaar die onder
andere mensen oproept voor de rechtbank en zorgt dat vonnissen
worden uitgevoerd.
De gerechtsdeurwaarder is zowel een openbaar ambtenaar als een
zelfstandig ondernemer.
De ambtelijke taken
Als openbaar ambtenaar voert de gerechtsdeurwaarder taken uit
die bij de wet aan hem toebedeeld zijn. Dit bestaat uit het
dagvaarden van personen voor de rechter, het opmaken van akten,
het betekenen van juridische stukken en het ten uitvoer leggen
van vonnissen en andere zgn. executoriale titels.
Dagvaarden
Wanneer een persoon of rechtspersoon een proces start, zal de
procedure pas aanhangig worden op het moment dat de dagvaarding
is uitgebracht. Dit wordt door de deurwaarder gedaan, dit
garandeert dat de gedaagde de dagvaarding daadwerkelijk ontvangt.
De deurwaarder zal de dagvaarding uitbrengen middels een exploot.
Hiermee wordt de gedaagde geacht kennis te hebben genomen van de
procedure die tegen hem gestart is.
In Nederland zijn deurwaarders in 2005 met in totaal 650.000
dagvaardingen op pad geweest.
Naast de dagvaardingsprocedures bestaan de
verzoekschriftprocedures, waarin het geding wordt ingeleid door
het indienen van een verzoekschrift bij de betreffende
gerechtelijke instantie.
Betekenen
Officiële stukken worden door de gerechtsdeurwaarder betekend.
Buitengerechtelijk komt het niet vaak voor, maar bij
overeenkomsten met grote financiële belangen wordt soms de
voorkeur gegeven aan een exploot in plaats van een aangetekende
brief. Ook wanneer de rechter een uitspraak heeft gedaan zal de
gerechtsdeurwaarder het vonnis betekenen. Door de betekening
wordt degene tegen wie het vonnis gericht is geacht bekend te
zijn met de inhoud. Wanneer het vonnis uitvoerbaar bij voorraad
is, zal de deurwaarder tevens bevel doen tot betaling.
Opmaken van akten
Net als een notaris kan een gerechtsdeurwaarder akten opstellen
ter constatering. Deze akten gelden als rechtsgeldig bewijs
wanneer er later onenigheid bestaat over genoemde feiten.
Bijvoorbeeld bij beslag op roerende zaken zal een deurwaarder
altijd een proces-verbaal in een akte vastleggen.
Executie
Wanneer iemand tegen wie een executoriale titel, zoals een
vonnis, gericht is niet voldoet aan het bevel van de deurwaarder,
kan de deurwaarder maatregelen nemen om diegene te dwingen tot
uitvoer van het vonnis. Bij een veroordeling tot betaling kan
een deurwaarder dit doen door beslag. Wanneer een
huurovereenkomst is ontbonden kan dit door middel van een
ontruiming. Wanneer in een vonnis een verbod is bepaald op
straffe van een dwangsom, kan de gerechtsdeurwaarder deze
dwangsommen innen. Wanneer ook dwangsommen geen effect sorteren
kan de gerechtsdeurwaarder ook overgaan tot civiele gijzeling.
Voor dat laatste heeft de deurwaarder echter aparte toestemming
van de rechter nodig alvorens dit te kunnen doen. Een gijzeling
kan alleen worden opgelegd in het geval dat de geëxecuteerde
redelijkerwijs in staat is om aan het vonnis te voldoen. Voor
geldbedragen kan iemand niet in gijzeling worden genomen, met
uitzondering van uitkeringen voor levensonderhoud zoals
alimentatie. Dat laatste echter ook slechts wanneer de
geëxecuteerde redelijkerwijs in staat is om aan het vonnis te
voldoen.
Toezicht houden en orde handhaven
Een gerechtsdeurwaarder heeft verder als ambtelijke taken om
toezicht te houden bij openbare verkopen (veilingen) en om de
orde in de rechtszaal te handhaven.
Niet-ambtelijke taken
De meeste gerechtsdeurwaarders zijn naast hun ambtelijke taken
ook zelfstandig ondernemer. Hierbij valt te denken aan
buitengerechtelijke incassowerkzaamheden, juridisch advies,
juridische bijstand in procedures voor de kantonrechter, het
opstellen van algemene voorwaarden en dergelijke.
In België kan de gerechtsdeurwaarder door de beslagrechter ook
benoemd worden om het gerechtelijk mandaat van "schuldbemiddelaar"
uit te oefenen in het kader van een procedure "Collectieve
Schuldenregeling" (CSR).
Deze procedure is te vergelijken met procedure "Wet
Schuldsanering Natuurlijke Personen" (WSNP) in Nederland.